На денешен ден пред 30 години, празничната атмосфера кај манастирската црква „Успение на Пресвета Богородица“ кај Берово за само неколку минути се претворила во трагедија. На 29 август 1996 година, удари на гром усмртиле девет лица, а повеќе од 50 верници биле повредени.
Илјадници луѓе од целата земја тој ден се собрале на традиционалниот народен собир кај манастирот. Луѓето биле распоредени околу казаните со храна, под дрвјата и во дворот на црквата. Никој не очекувал дека празничниот ден ќе заврши со паника, плач и повици за помош.
Според сведоштвата на присутните, во попладневните часови небото одеднаш се затемнило. Следувале силен дожд и удари на гром, а целата трагедија се случила за само неколку минути. Еден од громовите удрил во просторот каде што се подготвувал ручекот, а друг во близина на црквата и оградата.
Настанала огромна паника. Стотици луѓе се обиделе да се засолнат во храмот, при што во малата црква настанала голема турканица. Надвор, присутните се обидувале да им помогнат на повредените и да ги извлечат од местата каде што удриле громовите.
Девет лица ги загубиле животите, а повеќе од 50 биле повредени.
Трагедијата оставила длабока трага во Малешевијата, но со годините околу неа се создале и бројни народни верувања. Едно од најраспространетите било дека несреќата се случила затоа што празничниот ручек бил поместен од 28 на 29 август. Бидејќи Голема Богородица таа година се паднала во среда, посен ден, литургијата била одржана на празникот, додека заедничкиот ручек бил оставен за следниот ден, кога трпезата можела да биде мрсна.
Меѓу народот со години се раскажувало дека тоа било непочитување на празникот и дека громовите биле „Божја казна“, а трагедијата се паметела и како денот кога „Богородица зела курбан“. Овие приказни, сепак, се дел од народните преданија и немаат потврдена научна или медицинска основа.
Самото дејство на громот може да се објасни со природниот начин на кој електричната струја се шири низ влажната почва и преку проводливи предмети, како метални огради и други структури во близина.
И денес, три децении подоцна, манастирот кај Берово останува место каде што на празникот се собираат верници. Се палат свеќи, се служи литургија и се продолжува традицијата, но празничниот собир неизбежно го носи и сеќавањето на деветте луѓе кои на 29 август 1996 година дошле на празник, а никогаш не се вратиле дома.
Трагедијата кај Берово останува едно од најболните сеќавања на Малешевијата – спомен на изгубени животи, но и потсетник дека зад народните преданија секогаш стојат вистински луѓе и вистински семејства кои ги почувствувале последиците.
Eва Тушевска, М-Нет